Bogorodica Ljeviška nalazi se u Prizrenu. Temljeno je obnovio kralj Milutin između 1306. i 1309. godine i posvećena Uspenju Bogorodice.

Na njenom mestu se prethodno nalazila bazilika sa drvenom krovnom konstrukcijom. Milutinovi arhitekti su ubacivanjem dva reda stubaca u prostor trobrodnog naosa stvorili građevinu u obliku upisanog krsta. Ojačali su svodove kako bi mogli da ponesu složenu krovnu konstrukciju na kojom se uzdiže pet kupola. Izradili su neobičnu apsidu poligonalnog oblika, koja je bogato ukrašena na nišama i gde je ostavljen zapis o ktitorskoj aktivnosti kralja Milutina i ime prizrenskog episkopa Save, u čije vreme su izvođeni radovi.

Živopis Bogorodice Ljeviške, primer je prelaza sa monumentalnog stila 13. veka, na narativni stil 14. veka. Starijem stilu pripadaju freske poput Suđenja Hristu, Pričešće apostola, Svadba u Kani, kao i portret kralja Milutina i velika povorka Nemanjića.

Novi stil, koji predstavlja mnoštvo malih scena sa manjim figurama sadrži ilustracije iz Jevanđelja, scena iz romana Varlam i Josif, a jedan ciklus je nastao iz besede Svetog Jovana.

Naročitu pažnju izaziva kompozicija Strašnog suda rađena novim stilom koja je zbog izrade detalja izgledala razbijeno, te se iz vida gubila kao celina. Ono što je posebno bilo interesantno je to što su se u slikanju grešnika i njihovih muka dali uočiti izvesni ironični, komični elementi kao u predstavi mlinara koji je zakidao na meri, a naslikan je nag sa lopatom u stražnjici.

Burna srpska istorija ostavila je velikih tragova na Bogorodici Ljeviškoj. Prvi put je stradala za vreme Turaka 1445. godine, kada su njene freske prekrečene, a crkva pretvorena u džamiju. Tek 1912. godine, nakon oslobođenja od Turaka, Bogorodica Ljeviška ponovo postaje pravoslavnih hram. Prilikom konzervatorskih radova 1952. godine, otkrivene su stare freske.

Još užasnije stradanje, crkva je doživela od strane šiptarskih ekstremista i terorista 2004. godine. Gađana je vatrenim oružjem i spaljena je. Tada su oštećeni portreti Nemanjića, freskopis kule i naosa. Od 2006. godine Bogorodica Ljeviška stavljena je na UNESKO listu svetske kulturne baštine, kao deo srpskih srednjovekovnih spomenika na prostoru Kosova i Metohije.

 

stazamanemanjica

Literatura:

1. Katalog izložbe ”Kosovo i Metohija – zadužbine i dvorovi”, grupa autora, Narodni muzej u Beogradu, Publikum, Beogradu 2013.

2. ”Srbija između istoka i Zapada” – Marlis Vujović, Jovan Janićijević, IP ”Beograd”, DD, Beograd, 1994.

3. Bogorodica Ljeviška, Zadužbine Nemanjića, zaduzbine-nemanjica.rs

4. Crkva koja je gorela: Bogorodica Ljeviška osteila je sve strahote burne srpske istorije, Opanak, opanak.rs

POSTAVI ODGOVOR

molimo unesite svoj komentar!
ovdje unesite svoje ime